Termostat ve Egzoz

Egzozdan Gelen Seslerin Anlamı

Egzoz sistemi, motorun ürettiği yanma gazlarını dışarı atarken aynı zamanda basınç dalgalarını sönümleyen bir akustik düzenektir. Bu nedenle sistemdeki her fiziksel kusur — 2 mm'lik bir çatlak bile — kendine özgü bir ses imzası bırakır. Egzozdan ses çıkıyor diyerek servise gelen sürücülerin büyük bölümü aslında sesi tanımlayabilseydi, arızanın hangi bölgede olduğunu daha yolda tahmin edebilirdi. Aşağıda sesi karakterine, devir sayısıyla ilişkisine ve konumuna göre ayırmanın sistematik yolunu bulacaksınız.

Ses Tiplerinin Karşılaştırmalı Haritası

Duyulan ses Tipik kaynak Devirle ilişkisi Aciliyet
Kuru, metalik tıkırtı (rölantide belirgin, gaz verince kaybolur) Isı kalkanı sacı veya kaynak noktası gevşemesi Ters ilişki: düşük devirde daha çok Düşük
Fısırtı / tıslama (soğuk çalışmada daha net) Manifold conta veya flanş sızıntısı Doğru orantılı, gazda güçlenir Orta–yüksek (kabine gaz kaçağı riski)
Derin, boğuk gürleme; ses seviyesi belirgin artmış Susturucu iç perdelerinin çürümesi veya delinme Her devirde, gazda katlanır Orta
İçi boş kutuda taş sallanır gibi çıngırtı Katalitik konvertör peteğinin kırılıp dağılması Kasis ve rölanti titreşiminde Yüksek
Yavaşlarken "pat-pat" patlamalar Zengin karışım veya sisteme giren ikincil hava Gaz kesmede Yüksek (yakıt/ateşleme kaynaklı)
Sürüşte zemine vuran gümbürtü Askı lastikleri (takoz) kopması Yol pürüzüne bağlı, devirden bağımsız Orta

Adım Adım Teşhis

  1. Soğuk motorla dinleyin. Metaller soğukken termal genleşme yoktur, çatlaklar açık kalır. Bu yüzden conta ve boru sızıntıları ilk 60–90 saniyede en yüksek sesi verir; motor ısındıkça sesin azalması neredeyse kesin bir sızıntı işaretidir.
  2. Sesi devir sayısıyla eşleştirin. Sabit bir yerde motoru rölantiden yaklaşık 2500 d/dk'ya yükseltip bırakın. Sesin şiddeti devirle doğru orantılı büyüyorsa gaz akışıyla ilgili bir sızıntı vardır; ters orantılıysa titreşimle gevşeyen bir parça (kalkan, kelepçe) söz konusudur.
  3. Bölgeyi ikiye ayırın. Sesi ön (manifold–ön boru–katalizör) ve arka (orta boru–susturucu–arka kuyruk) olarak sınırlandırın. Ön bölge sesleri daha keskin ve tıslama karakterli, arka bölge sesleri daha kalın ve gürlemelidir. Kabin içinde gaz kokusu duyuluyorsa arıza büyük olasılıkla ön bölgede ve öncelik yükselir.
  4. Kuyruk testi yapın. Motor rölantide çalışırken bir bez parçasıyla kuyruk çıkışını kısmen kapatın. Sistem sağlamsa basınç artar, ses azalır. Ses azalmıyor veya başka bir noktadan hava çıkmaya başlıyorsa kaçak orada demektir.
  5. Sabunlu su ile görün. Sistem soğukken flanşlara, kaynaklara ve conta hatlarına sabunlu su püskürtün, motoru çalıştırın. Kabarcık oluşan yer kaçak noktasıdır. Bu yöntem gözle görülmeyen kılcal çatlaklarda dahi işe yarar.
  6. Araç yukarıdayken elle kontrol. Motor kapalı ve sistem tamamen soğukken egzozu iki yandan tutup sarsın. 2 cm'den fazla serbest hareket, kopmuş askı lastiği anlamına gelir. Katalizör gövdesine avuç ucuyla vurun; içeriden kum/taş sesi geliyorsa petek dağılmıştır.
  7. Sıcaklık ve dumanı not edin. Egzozdan gelen ses; beyaz duman, yükselen motor sıcaklığı veya sirkülasyon bozukluğuyla birlikteyse sorun tek başına egzoz değildir. Termostat kaynaklı aşırı ısınmada egzoz gazı sıcaklığı yükselir, susturucu ve katalizör ömrü hızla kısalır. Motor sıcaklığının nasıl izlendiği ve termostat arıza belirtileri bu yüzden egzoz teşhisinin ayrılmaz parçasıdır.
  8. Arıza kodlarına bakın. Sisteme giren yabancı hava, oksijen sensörü okumalarını bozar. Karışım ve katalizör verimliliğiyle ilgili kodların varlığı, ses kaynağının sensörden önceki bir sızıntı olduğuna dair güçlü bir kanıttır.

Sık Yapılan Hatalar